NGỮ VĂN 7
ĐỌC HIỂU MỞ RỘNG THỂ LOẠI NGOÀI SGK
Stt
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10

Thể loại

Truyện
Tiểu thuyết
Thơ bốn chữ, năm chữ
Truyện ngụ ngôn
Văn bản nghị luận
Thơ tự do
Văn bản thông tin
Tản văn
Truyện viễn tưởng
Trang sách và cuộc sống
TỔNG

Số đề
20
03
22
10
34
26
6
1
11
1
126

Trang
01-32
33-39
40-93
94-117
118-158
159-186
187-200
201-206
207-220
221-226

1

1.TRUYỆN:
ĐỀ 1: Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi ở dưới:
Quà của bà

Bà tôi bận lắm, cặm cụi công việc suốt ngày. Nhưng chả lần
nào đi chợ mà bà không tạt vào thăm hai anh em tôi, cho chúng tôi
khi thì tấm bánh đa, quả thị, khi thì củ sắn luộc hoặc mớ táo. Ăn quà
của bà rất thích, nhưng ngồi vào lòng bà nghe bà kể chuyện còn
thích hơn nhiều.
Gần đây, bà tôi không được khỏe như xưa nữa. Đã hai năm
nay, bà bị đau chân. Bà không đi chợ được, cũng không đến chơi với
các cháu được. Thế nhưng lần nào chúng tôi đến thăm bà, bà cũng
vẫn có quà cho chúng tôi: khi thì mấy củ dong riềng, khi thì cây mía,
quả na, hoặc mấy khúc sắn dây, toàn những thứ tự tay bà trồng ra.
Chiều qua, đi học về, tôi chạy đến thăm bà. Bà ngồi dậy, cười cười,
rồi tay bà run run, bà mở cái tay nải của bà, đưa cho tôi một gói
quà đặc biệt: ô mai sấu!
Bà ơi bà! Ô mai sấu bà cho, cháu sẽ chia cho bố cháu, mẹ cháu
và anh cháu… Cháu biết rồi, bà ơi… Cứ sáng sớm, sau mỗi đêm
mưa gió, bà lại lần ra sân, nhặt những quả sấu rụng ở quanh gốc
cây sấu bà trồng từ thời con gái. Rồi bà rửa, bà ngâm muối, bà
phơi. Bà gói thành từng gói nhỏ, bà đợi các cháu đến bà cho…

(Theo Vũ Tú Nam)
Câu 1 : Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản.
Câu 2: Tìm một cụm chủ - vị có vai trò mở rộng câu trong câu: “Cứ sáng sớm,
sau mỗi đêm mưa gió, bà lại lần ra sân, nhặt những quả sấu rụng ở quanh gốc cây sấu
bà trồng từ thời con gái.”
Câu 3: Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong câu văn
sau: “Bà ngồi dậy, cười cười, rồi tay bà run run, bà mở cái tay nải của bà, đưa cho tôi
một gói quà đặc biệt: ô mai sấu!”
Câu 4 : Theo em, tác giả muốn nói điều gì qua văn bản trên?
Câu 5: Từ nội dung văn bản ở phần đọc hiểu trên, em hãy viết một đoạn văn
(khoảng 100 chữ), nêu cảm nhận của em về hình ảnh người bà và tình cảm của nhân vật
“tôi” đối với bà.
GỢI Ý:
1
2
3

Phương thức biểu đạt chính: Tự sự
HS tìm được 1 cụm C-V theo yêu cầu của đề bài.
VD: bà trồng, …
Biện pháp tu từ: Liệt kê.
Liệt kê cử chỉ, hoạt động của bà: ngồi dậy, cười cười, mở, đưa
2

4

5

Tác dụng: Thể hiện hình ảnh người bà hiền hậu với tình thương yêu trìu
mến của bà dành cho người cháu; luôn quan tâm và dành cho cháu
những món quà “đặc biệt” mà cháu thích.
Đây là câu hỏi mở, tùy học sinh lựa chọn bức thông điệp miễn là lí giải
hợp lí. Dưới đây là một số nội dung gợi ý:
- Tình cảm của bà cháu là tình cảm gia đình thiêng liêng quý giá vì đây
là tình cảm làm cơ sở cội nguồn cho tình yêu quê hương đất nước.
- Chúng ta cần yêu thương và có hiếu với bà vì tình yêu thương của bà
dành cho cháu là sâu nặng vô bờ bến.
- Cần kính yêu, tự hào và giữ gìn trân trọng tình cảm bà cháu. Vì đó là
tình cảm thiêng liêng, là điểm tựa cho cuộc đời của mỗi chúng ta...
- Người cháu thấu hiểu và cảm nhận được tình cảm của bà dành cho
mình và rất mực yêu thương, kính trọng bà nên đã viết về bà với thái độ
trân trọng ngợi ca bà…
(HS cần nêu ít nhất 2 nội dung)
a. Đảm bảo thể thức đoạn văn, số chữ qui định.
b. Xác định đúng nội dung đoạn văn: Hình ảnh người bà
c. Nội dung:
- Hình ảnh người bà: nhân hậu, yêu thương các cháu hết lòng, dù tuổi
cao sức yếu nhưng vẫn đến thăm cháu và khi chân đau không thể tiếp
tục đến thăm cháu được, bà vẫn luôn có quà cho cháu, làm ô mai sấu
cho cháu…
- Tình cảm của nhân vật “tôi”: gần gũi, thấu hiểu những tình cảm bà
dành cho mình, từ đó rất mực yêu thương, kính trọng, tự hào ngợi ca
bà.

ĐỀ 2: Đọc câu chuyện sau và trả lời câu hỏi:
HAI CON GÀ TRỐNG
“Có hai con gà cùng một gà mẹ sinh ra và nuôi dưỡng. Khi lớn lên, đủ lông đủ cánh
trở thành hai con gà trống, chúng lại hay cãi vã nhau. Con nào cũng tự cho mình là đẹp
đẽ, oai phong hơn, có quyền làm Vua của Nông Trại.
Một hôm, sau khi cãi nhau, chúng đánh nhau kịch liệt, định rằng hễ con nào thắng
sẽ được làm Vua của Nông Trại. Sau cùng, dĩ nhiên một con thắng và một con bại.
Con gà thắng trận vội nhảy lên hàng rào, vỗ cánh và cất tiếng gáy vang, ca tụng sự
chiến thắng của mình. Chẳng ngờ tiếng gáy của con gà làm một con chim ưng khi bay
ngang qua đấy chú ý đến. Thế là, con chim ưng xà xuống bắt con gà thắng trận mang đi
mất. Trong khi đó con gà bại trận vẫn còn nằm thoi thóp thở.”
Câu 1: Chỉ ra phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong văn bản trên trên.
Câu 2: Xác định biện pháp tu từ có trong văn bản?
Câu 3: Trình bày suy nghĩ của em về ý nghĩa của câu chuyện bằng đoạn văn khoảng 79 câu:
GỢI Ý:
1. PTBĐ: tự sự
2. BPTT: nhân hóa
3* Hình thức: Đoạn văn khoảng 7- 9 câu, trình bày mạch lạc...
3

* Nội dung:
- Câu chuyện kể về 2 anh em nhà gà cãi vã, đánh nhau vì tranh nhau làm vua Nông
Trại.
- Câu chuyện đề cập đến vấn đề: Tình cảm anh em ruột thịt trong gia đình. Anh em
cùng cha mẹ sinh ra phải thương yêu, đùm bọc, nhường nhịn nhau, không nên cãi vã,
tranh giành sẽ mang lại hậu quả xấu. Đồng thời, câu chuyện cũng phê phán thói kiêu
ngạo, hiếu thắng.

ĐỀ 3: Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi ở dưới:
Bố tôi
Tôi đi học dưới đồng bằng. Còn bố tôi, từ nơi núi đồi hiểm trở, ông luôn dõi theo
tôi.
Bao giờ cũng vậy, ông mặc chiếc áo kẻ ô phẳng phiu nhất, xuống núi vào cuối
mỗi tuần. Ông rẽ vào bưu điện để nhận những lá thư tôi gửi. Lặng lẽ, ông vụng về mở
nó ra. Ông xem từng con chữ, lấy tay chạm vào nó, rồi ép vào khuôn mặt đầy râu của
ông. Rồi lặng lẽ như lúc mở ra, ông xếp nó lại, nhét vào bao thư. Ông ngồi trầm ngâm
một lúc, khẽ mỉm cười rồi đi về núi.
Về đến nhà, ông nói với mẹ tôi: “Con mình vừa gửi thư về”. Ông trao thư cho bà.
Bà lại cẩn thận mở nó ra, khen: “Con mình viết chữ đẹp quá! Những chữ tròn, thật
tròn, những cái móc thật bén. Chỉ tiếc rằng không biết nó viết gì. Sao ông không nhờ ai
đó ở bưu điện đọc giùm?”. Ông nói:“Nó là con tôi, nó viết gì tôi đều biết cả”. Rồi ông
lấy lại thư, xếp vào trong tủ cùng với những lá thư trước, những lá thư được bóc ra nhìn
ngắm, chạm mặt rồi cất vào, không thiếu một lá, ngay cả những lá đầu tiên nét chữ còn
non nớt…
Hôm nay là ngày đầu tiên tôi bước chân vào trường đại học. Một ngày khai
trường đầu tiên không có bố. Bố tôi đã mất. Nhưng tôi biết bố sẽ đi cùng tôi trên những
con đường mà tôi sẽ đi, suốt cả hành trình cuộc đời.
(Theo Nguyễn Ngọc Thuần)
Câu 1(0.5 điểm): Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản.
Câu 2 (0.5 điểm): Tìm một cụm chủ - vị có vai trò mở rộng câu trong câu:
“Nhưng tôi biết bố sẽ đi cùng tôi trên những con đường mà tôi sẽ đi, suốt cả hành trình
cuộc đời.”
Câu 3 (1 điểm): Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong
câu văn sau: “Ông xem từng con chữ, lấy tay chạm vào nó, rồi ép vào khuôn mặt đầy
râu của ông.”
Câu 4 (1 điểm): Theo em, tác giả muốn nói điều gì qua văn bản trên?
Câu 5 (2.0 điểm): Từ nội dung văn bản ở phần đọc hiểu trên, em hãy viết một
đoạn văn (khoảng 100 chữ), nêu cảm nhận của em về hình ảnh người bố và tình cảm của
nhân vật “tôi” đối với bố.
GỢI Ý:
1.Phương thức biểu đạt chính: Tự sự
2.HS tìm được 1 cụm C-V theo yêu cầu của đề bài.
VD: bố sẽ đi, tôi sẽ đi…
3. Biện pháp tu từ: Liệt kê các hành động, cử chỉ của người cha: xem, chạm vào, ép, …
4

Tác dụng: Thể hiện được sự nâng niu, trân trọng những lá thư của con và sâu thẳm hơn
chính là tình thương yêu quý mến của người cha dành cho con.
4.Đây là câu hỏi mở, tùy học sinh lựa chọn bức thông điệp theo cảm nhận của cá nhân,
miễn là lí giải hợp lí. Dưới đây là một số nội dung gợi ý:
- Tình cảm cha con là tình cảm thiêng liêng quý giá vì đây là tình cảm làm cơ sở cội
nguồn cho tình yêu quê hương đất nước.
- Chúng ta cần yêu thương trân trọng kính yêu bố của mình vì tình cảm bố dành cho
chúng ta là vô cùng lớn lao, cao cả.
- Người con yêu thương, thấu hiểu về bố nên viết về bố với tấm lòng trân trọng ngợi ca
tự hào…
(HS cần nêu ít nhất 2 nội dung)
5.Nội dung:
- Người bố trong văn bản luôn dành cho con những tình thương yêu sâu nặng, luôn dõi
theo từng bước đi của con thể hiện qua sự nâng niu, trân trọng và gìn giữ những lá thư
của con như một vật báu.
- Tình cảm của người con: Kính yêu, trân trọng, tự hào về bố, cảm thấy xót xa hụt hẫng
nuối tiếc khi bố không còn.
ĐỀ 4: Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi:
Người ăn xin
Lúc ấy, tôi đang đi trên phố. Một người ăn xin già lọm khọm đứng ngay trước mặt
tôi. Đôi mắt ông lão đỏ đọc và giàn giụa nước. Đôi môi tái nhợt, áo quần tả tơi thảm
hại... Chao ôi! Cảnh nghèo đói đã gặm nát con người đau khổ kia thành xấu xí biết
nhường nào! Ông già chìa trước mặt tôi bàn tay sưng húp, bẩn thỉu. Ông rên rỉ cầu xin
cứu giúp.
Tôi lục tìm hết túi nọ túi kia, không có tiền, không có đồng hồ, không có cả một
chiếc khăn tay. Trên người tôi chẳng có tài sản gì.
Người ăn xin vẫn đợi tôi. Tay vẫn chìa ra, run lẩy bẩy. Tôi chẳng biết làm cách
nào. Tôi nắm chặt lấy bàn tay run rẩy kia:
- Ông đừng giận cháu, cháu không có gì để cho ông cả.
Người ăn xin nhìn tôi chằm chằm bằng đôi mắt ướt đẫm. Đôi môi tái nhợt nở nụ
cười và tay ông cũng xiết lấy tay tôi:
- Cháu ơi, cảm ơn cháu! Như vậy là cháu đã cho lão rồi. - Ông lão nói bằng giọng
khàn đặc.
Khi ấy, tôi chợt hiểu rằng: cả tôi nữa, tôi cũng vừa nhận được chút gì của ông lão.
(Theo Tuốc-ghê-nhép)
Câu 1. Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản trên.
Câu 2. Cậu bé không có gì cho ông lão, nhưng ông lão lại nói: "Như vậy là cháu đã cho
lão rồi". Em hiểu cậu bé đã cho ông lão cái gì? Theo em, cậu bé đã nhận được gì ở ông
lão ăn xin?
Câu 3. Xét về cấu tạo, câu: “Chao ôi!” trong văn bản trên thuộc kiểu câu nào? Có tác
dụng gì?
Câu 4. Em rút ra được bài học gì qua câu chuyện trên?
GỢI Ý:
Câu 1
- Phương thức biểu đạt chính : Tự sự.
Câu 2

- Cậu bé đã cho ông lão tình yêu thương, sự cảm thông và tôn
5

Câu 3
Câu 4

trọng bằng tất cả tấm lòng.
- Cậu bé nhận được từ ông ông lão lòng biết ơn, sự đồng cảm.
- Chao ôi! -> Là câu đặc biệt.
- Tác dụng: Bộc lộ cảm xúc.
- Tình yêu thương, lòng nhân ái của con người sẽ giúp chúng
ta vượt qua những đau khổ trong cuộc đời. Chính tình yêu
thương sẽ làm cho xã hội này trở nên tốt đẹp hơn, nhân văn
hơn. Hãy sống, hãy cho đi, hãy nhân rộng tình yêu thương để
thế giới này ngập tràn sự ấm áp trong mối quan hệ giữa người
với người…
(HS có nhiều cách cảm nhận khác nhau, khi chấm GV cần
linh hoạt)

ĐỀ 5: Đọc văn bản và trả lời các câu hỏi bên dưới:
ĐÔI TAI CỦA TÂM HỒN
Một cô bé vừa gầy vừa thấp bị thầy giáo loại khỏi dàn đồng ca. Cũng chỉ tại cô bé ấy
lúc nào cũng chỉ mặc mỗi bộ quần áo vừa bẩn, vừa cũ lại vừa rộng nữa. Cô bé buồn tủi
ngồi khóc một mình trong công viên. Cô bé nghĩ: Tại sao mình lại không được hát?
Chẳng lẽ mình hát tồi đến thế sao? Cô bé nghĩ mãi rồi cô cất giọng hát khe khẽ. Cô bé
cứ hát hết bài này đến bài khác cho đến khi mệt lả mới thôi.
- Cháu hát hay quá, một giọng nói vang lên: “Cảm ơn cháu, cháu gái bé nhỏ, cháu đã
cho ta cả một buổi chiều thật vui vẻ”. Cô bé ngẩn người. Người vừa khen cô bé là một
ông cụ tóc bạc trắng. Ông cụ nói xong liền chậm rãi bước đi.
Hôm sau, khi cô bé tới công viên đã thấy ông già ngồi ở chiếc ghế đá hôm trước.
Khuôn mặt hiền từ mỉm cười chào cô bé. Cô lại hát, cụ già vẫn chăm chú lắng nghe.
Ông vỗ tay lớn: “Cảm ơn cháu, cháu gái bé nhỏ của ta, cháu hát hay quá!” Nói xong cụ
già lại một mình chậm rãi bước đi. Như vậy, nhiều năm trôi qua, cô bé giờ đây đã trở
thành một ca sĩ nổi tiếng. Cô gái vẫn không quên cụ già ngồi tựa lưng vào thành ghế đá
trong công viên nghe cô hát. Một buổi chiều mùa đông, cô đến công viên tìm cụ nhưng
ở đó chỉ còn lại chiếc ghế đá trống không. Cô hỏi mọi người trong công viên về ông cụ:
- Ông cụ bị điếc ấy ư? Ông ấy đã qua đời rồi, một người trong công viên nói với cô.
Cô gái sững người, bật khóc. Hóa ra, bao nhiêu năm nay, tiếng hát của cô luôn được
khích lệ bởi một đôi tai đặc biệt: đôi tai của tâm hồn.
Câu 1 (1,0 điểm). Phương thức biểu đạt chính của văn bản trên?
Câu 2 (1,0 điểm). Truyện được kể theo ngôi thứ mấy?
Câu 3 (2,0 điểm). Tình huống bất ngờ trong câu chuyện là sự việc nào?
Câu 4 (2,0 điểm). Ý nghĩa mà câu chuyện gửi tới chúng ta là gì?
Câu 5. (4,0 điểm)
Từ nội dung phần đọc hiểu, em hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày
suy nghĩ của em về ý nghĩa của lời khen trong cuộc sống

6

GỢI Ý
1. Phương thức biểu đạt chính: Tự sự:
2. Ngôi kể: Thứ ba. Tác dụng: làm cho câu chuyện khách quan, hay hơn
3. Tình huống bất ngờ trong câu chuyện: Cô gái sững người khi nhận ra người bấy
lâu nay luôn khích lệ, động viên cho giọng hát của cô lại là một ông cụ bị điếc
4. Ý nghĩa câu chuyện gửi tới người đọc:
- Trước khó khăn, thử thách, con người cần có niềm tin, nghị lực vượt lên hoàn cảnh
để chiến thắng hoàn cảnh.
- Truyện còn đề cao sức mạnh của tình yêu thương con người.
5. -  Giới thiệu vấn đề cần nghị luận: vai trò của lời khen trong cuộc sống.
a. Giải thích
- Lời khen: là lời ghi nhận, động viên, khích lệ tinh thẩn của người khác khi họ làm
được điều gì đó tốt đẹp.
b. Phân tích vai trò của lời khen trong cuộc sống
- Lời khen có tác dụng tiếp thêm sự tự tin, tự hào cho người khác, để họ biết họ đang
đi đúng hướng và nên duy trì, tiếp tục.
- Tăng sự hưng phấn, tiếp thêm động lực để người khác tiếp tục cố gắng và gặt hái
nhiểu thành công hơn nữa.
- Lời khen chứng tỏ việc làm của họ được quan tâm, được theo dõi. Họ sẽ cảm thấy
hạnh phúc, thấy mình không đơn độc và muốn cố gắng nhiều hơn.
- Nếu sự nỗ lực và thành quả không được ghi nhận và ghi nhận kịp thời, có thể làm
người ta buồn tủi, nản chí, cảm thấy sự cố gắng của mình không có giá trị hoặc trở nên
tự ti và dễ buông xuôi.
(Học sinh lấy ví dụ cụ thể.)
-> Khuyến khích những lời động viên, khen ngợi kịp thời, đúng lúc, đúng người,
đúng sự việc.
c. Bàn luận
- Lời khen không được giả tạo, nếu không sẽ gây ra chứng "ảo tưởng"cho người
được khen. Điều đó, khiến họ không tiến bộ được, thậm chí còn chủ quan, tự mãn dễ
vấp ngã, thất bại.
- Lời khen không chỉ dành cho người thành công mà còn cẩn cho những người dù
chưa thành công nhưng đã có sựcố gắng và tiến bộ hơn chính họ của ngày hôm qua.
- Bên cạnh lời khen, cuộc sống vẫn rất cần những lời góp ý chân thành, mang tính
chất xây dựng để giúp mỗi người khắc phục điểm yếu, hoàn thiện mình hơn.
d. Bài học
- Bài học: Đừng tiết kiệm lời khen nhưng cũng đừng lạm dụng và nói những lời khen
sáo rỗng; người nghe cần biết phân biệt đâu là lời khen thật, đâu là những lời sáo rỗng.

ĐỀ 6: Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi.
7

Khi tôi lên tám hay chín tuổi gì đó, tôi nhớ thỉnh thoảng mẹ tôi vẫn nướng bánh
mì cháy khét. Một buổi tối nọ, mẹ tôi về nhà sau một ngày làm việc dài và bà làm bữa
tối cho cha con tôi. Bà dọn ra bàn vài lát bánh mì nướng cháy, không phải cháy xém
bình thường mà cháy đen như than. Tôi nhìn những lát bánh mì và đợi xem có ai nhận
ra điều bất thường của chúng mà lên tiếng hay không.
Nhưng cha tôi chủ động ăn miếng bánh của ông và hỏi tôi về bài tập cũng như
những việc ở trường học như mọi hôm. Tôi không còn nhớ tôi đã nói gì với ông hôm đó,
nhưng tôi nhớ đã nghe mẹ xin lỗi ông vì đã làm cháy bánh mì. Và tôi không bao giờ
quên được những gì cha tôi nói với mẹ tôi: “Em à, anh thích bánh mì cháy mà”.
Đêm đó, tôi đến bên chúc cha ngủ ngon và hỏi có phải thực sự ông thích bánh mì
cháy không. Cha khoác tay qua vai tôi và nói:
- Mẹ con đã làm việc vất vả cả ngày và rất mệt. Một lát bánh mì cháy chẳng thể
làm hại ai con ạ, nhưng con biết điều gì thực sự gây tổn thương cho người khác không?
Những lời chê bai, trách móc cay nghiệt đấy.
Rồi ông nói tiếp:
- Con biết đó, cuộc đời đầy rẫy những thứ không hoàn hảo và những con người
không toàn vẹn. Cha cũng khá tệ trong rất nhiều việc, chẳng hạn như cha chẳng thể nhớ
được ngày sinh nhật hay ngày kỉ niệm như một số người khác. Điều mà cha học được
qua những năm tháng, đó là học cách chấp nhận sai sót của người khác và chọn cách
ủng hộ những khác biệt của họ. Đó là chìa khoá quan trọng nhất để tạo nên một mối
quan hệ lành mạnh, trưởng thành và bền vững con ạ. Cuộc đời rất ngắn ngủi để thức
dậy với những hối tiếc và khó chịu. Hãy yêu quý những người cư xử tốt với con, và hãy
cảm thông với những người chưa làm được điều đó.
(Nguồn: Quà tặng cuộc sống)
1. Đặt nhan đề phù hợp cho văn bản. (0,5 điểm)
2. Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản. (0,5 điểm)
3. Theo người cha, “Chìa khoá quan trọng nhất để tạo nên một mối quan hệ lành
mạnh, trưởng thành và bền vững” là gì ? (1,0 điểm)
4. Em hiểu như thế nào về lời của người cha: “Một lát bánh mì cháy chẳng thể
làm hại ai con ạ, nhưng con biết điều gì thực sự gây tổn thương cho người khác không?
Những lời chê bai, trách móc cay nghiệt đấy.”(1,0 điểm)
5. Thông điệp nào của văn bản có ý nghĩa nhất đối với em ? (1,0 điểm)
6. Từ văn bản đọc hiểu, hãy viết đoạn văn (khoảng 20 dòng) trình bày suy nghĩ về
tình yêu thương với người thân trong gia đình.
Gợi ý:
Câu 1: Miếng bánh mì cháy.
Câu 2 : Phương thức biểu đạt chính của văn bản là: Tự sự.
Câu 3: Theo người cha, “Chìa khoá quan trọng nhất để tạo nên một mối quan hệ
lành mạnh, trưởng thành và bền vững” là: học cách chấp nhận sai sót của người khác và
chọn cách ủng hộ những khác biệt của họ.
Câu 4: Học sinh chỉ ra được ý nghĩa của lời nói: những lời chê bai, trách móc sẽ
để lại những tổn thương rất lớn cho con người. Vì vậy, hãy tha thứ, cảm thông cho nhau
khi có thể.
Câu 5: Học sinh có thể tùy chọn một trong những thông điệp mà câu chuyện gửi
gắm như: tình thương yêu trong gia đình, sự tha thứ, lòng cảm thông, cách chấp nhận
những khiếm khuyết của người khác…
Câu 6: Tình yêu thương với người thân trong gia đình.
8

- Giải thích: đó là sự yêu mến, cảm thông, chia sẻ…với những người thân yêu
quanh ta.
- Ý nghĩa của tình yêu thương với những người thân:
+ Giúp mối quan hệ giữa những người thân thêm gần gũi, gắn bó.
+ Đem lại niềm vui, hạnh phúc cho mọi thành viên trong gia đình.
+ Làm cuộc sống tốt đẹp, ý nghĩa hơn…
- Bài học nhận thức và hành động:
+ Gìn giữ, phát huy tình yêu thương với những người thân trong mái ấm.
+ Lên án thái độ thờ ơ, vô cảm, thiếu tình yêu thương giữa những người thân yêu
với nhau.
ĐỀ 7 : Câu chuyện về bốn ngọn nến
Trong phòng tối, có bốn ngọn nến đang cháy. Xung quanh thật yên tĩnh, đến mức
người ta có thể nghe thấy tiếng thì thầm của chúng.
Ngọn nến thứ nhất nói : Tôi là hiện thân của hòa bình. Cuộc đời sẽ như thế nào
nếu không có tôi? Tôi thực sự quan trọng cho mọi người.
Ngọn nến thứ hai lên tiếng : Còn tôi là hiện thân của lòng trung thành. Hơn tất
cả, mọi người đều phải cần đến tôi.
Đến lượt mình, ngọn nến thứ ba nói : Tôi là hiện thân của tình yêu. Tôi mới thực
sự quan trọng. Hãy thử xem cuộc sống sẽ như thế nào nếu thiếu đi tình yêu?
Đột nhiên, cánh cửa chợt mở tung, một cậu bé chạy vào phòng. Một cơn gió ùa
theo làm tắt cả ba ngọn nến. "Tại sao cả ba ngọn nến lại tắt ?" - cậu bé sửng sốt nói.
Rồi cậu bé òa lên khóc.
Lúc này, ngọn nến thứ tư mới lên tiếng: Đừng lo lắng, cậu bé. Khi tôi vẫn còn
cháy thì vẫn có thể thắp sáng lại cả ba ngọn nến kia. Bởi vì, tôi chính là niềm hy vọng.
Lau những giọt nước mắt còn đọng lại, cậu bé lần lượt thắp sáng lại những ngọn
nến vừa tắt bằng ngọn lửa của niềm hy vọng.
(Trích “Những bài học về cuộc sống”, NXB Thanh Niên, 2005)
a. Chỉ ra 2 biện pháp tu từ trong văn bản trên?
b. Anh/chị hiểu thế nào về lời thầm thì của ngọn nến thứ nhất: Tôi là hiện thân của
hòa bình. Cuộc đời sẽ như thế nào nếu không có tôi ? Tôi thực sự quan trọng cho mọi
người?
c. Anh chị hiểu như thế nào về lời thì thầm của ngọn nến thứ hai: Còn tôi là hiện
thân của lòng trung thành. Hơn tất cả, mọi người đều phải cần đến tôi ?
d. Thông điệp sâu sắc nhất mà anh/chị rút ra được từ văn bản trên. Vì sao?
e. Anh/Chị hãy viết 01 đoạn văn (khoảng 200 chữ) trả lời cho câu hỏi trong phần đọc
hiểu: Hãy thử xem cuộc sống sẽ như thế nào nếu thiếu đi tình yêu ?
Trả lời:
a. HS chỉ ra 2 trong các biện pháp tu từ sau: Liệt kê, điệp cấu trúc, hoặc nhân hóa…
b. Ngọn nến thứ nhất cho rằng mình quan trọng bởi nó là hiện thân của hòa bình.
– Hòa bình là một nơi không có chiến tranh và chết chóc, nơi mọi người gắn bó với nhau
cùng giúp đỡ nhau phát triển vì sự phồn vinh và hạnh phúc của nhân loại.
– Hòa bình sẽ mang lại cuộc sống và hạnh phúc cho mỗi người, mỗi gia đình và xã hội.
Khi con người được sống trong cảm giác yêu thương, hòa ái, an lạc, vô ưu sẽ tạo nên
động lực mạnh mẽ cho con người sống, học tập và lao động cống hiến hết mình cho sự
phát triển chung của nhân loại.
– Nếu không có hòa bình con người phải sống trong đau thương, đói nghèo, bệnh tật,
9

chia li chết chóc…
c. Ngọn nến thứ hai cho rằng mình quan trọng bởi nó là hiện thân của lòng trung
thành.
– Trung thành là phẩm chất tốt đẹp cần có ở tất cả mọi người bởi đó là lối sống trước
sau như một, một lòng một dạ, giữ trọn niềm tin và tình cảm gắn bó không thay đổi
trước bất kì hoàn cảnh nào trong quan hệ giữa người với người.
– Trung thành sẽ tạo dựng được niềm tin, sự tín nhiệm của mọi người và vun đắp các
mối quan hệ ngày càng bền chặt, trở nên tốt đẹp hơn.
d. Thông điệp về hòa bình, về lòng trung thành, về tình yêu, về niềm hy vọng  trong
cuộc sống.
e. Viết 01 đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ về ý nghĩa của tinh
thần hợp tác trong làm việc nhóm
–  Tình yêu là tình cảm cao đẹp của con người; biết yêu thương quan tâm, chia sẻ …
những niềm vui nỗi buồn trong cuộc sống.
–  Nếu thiếu đi tình yêu cuộc sống sẽ:
            + trở nên nhàm tẻ và không đáng sống
+ con người sẽ trở nên lạnh lùng và vô cảm với nhau
+ sẽ không thấu hiểu và cảm nhận được niềm hạnh phúc khi cho và nhận
+ thay vì yêu thương quan tâm sẻ chia sẽ là chiến tranh chết chóc, hận thù…
– Vì vậy con người cần yêu thương để:
+ xoa dịu và chữa lành những vết thương
+ cảm hóa những con người lầm đường lạc lối
+ xóa bỏ hận thù, chiến thắng cái ác và bóng tối
+ cảm nhận được hạnh phúc khi mang đến hạnh phúc cho người khác .
ĐỀ 8: Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi
Không hiểu bằng cách nào, một hạt cát lọt vào được bên trong cơ thể một con
trai. Vị khách không mời mà đến đó tuy rất nhỏ, nhưng gây rất nhiều khó chịu và đau
đớn cho cơ thể mềm mại của con trai. Không thể tống hạt cát ra ngoài, cuối cùng con
trai quyết định đối phó bằng cách tiết ra một chất dẻo bọc quanh hạt cát.
Ngày qua ngày, con trai đã biến hạt cát gây ra những nỗi đau cho mình thành
một viên ngọc trai lấp lánh tuyệt đẹp…
(Theo Lớn lên trong trái tim của mẹ, Bùi Xuân Lộc, NXB trẻ, 2005)
Câu 1: Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản trên?
Câu 2: Khi “không thể tống hạt cát ra ngoài” con trai đã làm gì? Kết quả của việc
làm đó?
Câu 3: Đặt nhan đề phù hợp với nội dung văn bản?
Câu 4: Văn bản trên mang đến cho người đọc một bức thông điệp đầy ý nghĩa. Hãy
viết 4 đến 6 câu văn trình bày suy nghĩ của em về bức thông điệp đó?
GỢI Ý:
1- Phương thức biểu đạt chính: Tự sự.
2- Khi “không thể tống hạt cát ra ngoài”, “Con trai đã tiết ra một chất dẻo bọc
quanh hạt cát.”
- Kết quả: Đã biến hạt cát thành một viên ngọc trai tuyệt đẹp.
3.Nhan đề:
- Sự tích viên ngọc trai.
10

- Khổ luyện thành tài.
- Cố gắng ắt thành công.
- Có công mài sắt, có ngày nên kim.
- Biết chấp nhận và vươn lên.
(Học sinh đặt được một nhan đề phù hợp với nội dung văn bản cho điểm tối đa.)
4- Bức thông điệp của tác giả gửi gắm qua đoạn trích:
+ Cuộc sống luôn tiềm ẩn rất nhiều những khó khăn, những thách thức bất ngờ…
+ Điều đó đòi hỏi con người cần phải biết chấp nhận khó khăn và không ngừng nỗ
lực vươn lên bằng ý chí, nghị lực của mình….
+ Con người không được gục ngã trước thách thức mà cần chủ động biến khó khăn
thành cơ hội để thể hiện bản thân…
+ Khi đó chúng ta sẽ gặt hái được thành công trong cuộc sống…
ĐỀ 9: Đọc câu chuyện sau và trả lời câu hỏi
“Bát chè sẻ đôi”
Đồng chí liên lạc đi công văn 10 giờ đêm mới đến. Bác gọi mang ra một bát, một thìa
con. Rồi Bác đem bát chè đậu đen, đường phèn, mà anh em phục vụ vừa mang lên, xẻ
một nửa cho đồng chí liên lạc.
– Cháu ăn đi!
Thấy đồng chí liên lạc ngần ngại, lại có tiếng đằng hắng bên ngoài, Bác giục:
– Ăn đi, Bác cùng ăn…
Cám ơn Bác, đồng chí liên lạc ra về. Ra khỏi nhà sàn, xuống sân, đồng chí cấp dưỡng
bấm vào vai anh lính thông tin:
– Cậu chán quá. Cả ngày Bác có bát chè để bồi dưỡng làm đêm mà cậu lại ăn mất một
nửa.
– Khổ quá, anh ơi! Em có sung sướng gì đâu. Thương Bác, em vừa ăn vừa rớt nước
mắt, nhưng không ăn lại sợ Bác không vui, mà ăn thì biết cái chắc là các anh mắng mỏ
rồi.
( Kể chuyện về Bác Hồ, NXN Nghệ An, 2010)
Câu 1 (1 điểm). Chỉ ra phương thức biểu đạt chính của văn bản?
Câu 2 (1 điểm).Trong câu: Ra khỏi nhà sàn, xuống sân, đồng chí cấp dưỡng bấm vào
vai anh lính thông tin
Em hãy chuyển đổi câu chủ động thành câu bị động?
Câu 3 (1,0 điểm).Ý nghĩa của câu chuyện trên?
GỢI Ý:
1
2

Phương thức biểu đạt chính: tự sự
Ra khỏi nhà sàn, xuống sân, anh lính thông tin được (bị) đồng chí cấp
dưỡng bấm vào vai

3

ý nghĩa sâu sắc: giúp chúng ta biết được rằng sống và chia sẻ chính là một
trong những phẩm chất tốt đẹp của con người. Cần phải học tập đức tính
giản dị của Bác

ĐỀ 10: Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi.
Khi tôi lên tám hay chín tuổi gì đó, tôi nhớ thỉnh thoảng mẹ tôi vẫn nướng bánh
mì cháy khét. Một buổi tối nọ, mẹ tôi về nhà sau một ngày làm việc dài và bà làm bữa
tối cho cha con tôi. Bà dọn ra bàn vài lát bánh mì nướng cháy, không phải cháy xém
11

bình thường mà cháy đen như than. Tôi nhìn những lát bánh mì và đợi xem có ai nhận
ra điều bất thường của chúng mà lên tiếng hay không.
Nhưng cha tôi chủ động ăn miếng bánh của ông và hỏi tôi về bài tập cũng như
những việc ở trường học như mọi hôm. Tôi không còn nhớ tôi đã nói gì với ông hôm đó,
nhưng tôi nhớ đã nghe mẹ xin lỗi ông vì đã làm cháy bánh mì. Và tôi không bao giờ
quên được những gì cha tôi nói với mẹ tôi: “Em à, anh thích bánh mì cháy mà”.
Đêm đó, tôi đến bên chúc cha ngủ ngon và hỏi có phải thực sự ông thích bánh mì
cháy không. Cha khoác tay qua vai tôi và nói:
- Mẹ con đã làm việc vất vả cả ngày và rất mệt. Một lát bánh mì cháy chẳng thể
làm hại ai con ạ, nhưng con biết điều gì thực sự gây tổn thương cho người khác không?
Những lời chê bai, trách móc cay nghiệt đấy.
Rồi ông nói tiếp:
- Con biết đó, cuộc đời đầy rẫy những thứ không hoàn hảo và những con người
không toàn vẹn. Cha cũng khá tệ trong rất nhiều việc, chẳng hạn như cha chẳng thể nhớ
được ngày sinh nhật hay ngày kỉ niệm như một số người khác. Điều mà cha học được
qua những năm tháng, đó là học cách chấp nhận sai sót của người khác và chọn cách
ủng hộ những khác biệt của họ. Đó là chìa khoá quan trọng nhất để tạo nên một mối
quan hệ lành mạnh, trưởng thành và bền vững con ạ. Cuộc đời rất ngắn ngủi để thức
dậy với những hối tiếc và khó chịu. Hãy yêu quý những người cư xử tốt với con, và hãy
cảm thông với những người chưa làm được điều đó.
(Nguồn: Quà tặng cuộc sống)
1. Đặt nhan đề phù hợp cho văn bản. (0,5 điểm)
2. Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản. (0,5 điểm)
3. Theo người cha, “Chìa khoá quan trọng nhất để tạo nên một mối quan hệ lành
mạnh, trưởng thành và bền vững” là gì ? (1,0 điểm)
4. Em hiểu như thế nào về lời của người cha: “Một lát bánh mì cháy chẳng thể
làm hại ai con ạ, nhưng con biết điều gì thực sự gây tổn thương cho người khác không?
Những lời chê bai, trách móc cay nghiệt đấy.”(1,0 điểm)
5. Thông điệp nào của văn bản có ý nghĩa nhất đối với em ? (1,0 điểm)
6. Từ văn bản đọc hiểu, hãy viết đoạn văn (khoảng 20 dòng) trình bày suy nghĩ về
tình yêu thương với người thân trong gia đình.
Gợi ý:
Câu 1: Miếng bánh mì cháy.
Câu 2 : Phương thức biểu đạt chính của văn bản là: Tự sự.
Câu 3: Theo người cha, “Chìa khoá quan trọng nhất để tạo nên một mối quan hệ
lành mạnh, trưởng thành và bền vững” là: học cách chấp nhận sai sót của người khác và
chọn cách ủng hộ những khác biệt của họ.
Câu 4: Học sinh chỉ ra được ý nghĩa của lời nói: những lời chê bai, trách móc sẽ
để lại những tổn thương rất lớn cho con người. Vì vậy, hãy tha thứ, cảm thông cho nhau
khi có thể.
Câu 5: Học sinh có thể tùy chọn một trong những thông điệp mà câu chuyện gửi
gắm như: tình thương yêu trong gia đình, sự tha thứ, lòng cảm thông, cách chấp nhận
những khiếm khuyết của người khác…
Câu 6: Tình yêu thương với người thân trong gia đình.
- Giải thích: đó là sự yêu mến, cảm thông, chia sẻ…với những người thân yêu
quanh ta.
- Ý nghĩa của tình yêu thương với những người thân:
12

+ Giúp mối quan hệ giữa những người thân thêm gần gũi, gắn bó.
+ Đem lại niềm vui, hạnh phúc cho mọi thành viên trong gia đình.
+ Làm cuộc sống tốt đẹp, ý nghĩa hơn…
- Bài học nhận thức và hành động:
+ Gìn giữ, phát huy tình yêu thương với những người thân trong mái ấm.
+ Lên án thái độ thờ ơ, vô cảm, thiếu tình yêu thương giữa những người thân yêu
với nhau.
ĐỀ 11: Câu chuyện về bốn ngọn nến
Trong phòng tối, có bốn ngọn nến đang cháy. Xung quanh thật yên tĩnh, đến mức
người ta có thể nghe thấy tiếng thì thầm của chúng.
Ngọn nến thứ nhất nói : Tôi là hiện thân của hòa bình. Cuộc đời sẽ như thế nào
nếu không có tôi? Tôi thực sự quan trọng cho mọi người.
Ngọn nến thứ hai lên tiếng : Còn tôi là hiện thân của lòng trung thành. Hơn tất
cả, mọi người đều phải cần đến tôi.
Đến lượt mình, ngọn nến thứ ba nói : Tôi là hiện thân của tình yêu. Tôi mới thực
sự quan trọng. Hãy thử xem cuộc sống sẽ như thế nào nếu thiếu đi tình yêu?
Đột nhiên, cánh cửa chợt mở tung, một cậu bé chạy vào phòng. Một cơn gió ùa
theo làm tắt cả ba ngọn nến. "Tại sao cả ba ngọn nến lại tắt ?" - cậu bé sửng sốt nói.
Rồi cậu bé òa lên khóc.
Lúc này, ngọn nến thứ tư mới lên tiếng: Đừng lo lắng, cậu bé. Khi tôi vẫn còn
cháy thì vẫn có thể thắp sáng lại cả ba ngọn nến kia. Bởi vì, tôi chính là niềm hy vọng.
Lau những giọt nước mắt còn đọng lại, cậu bé lần lượt thắp sáng lại những ngọn
nến vừa tắt bằng ngọn lửa của niềm hy vọng.
(Trích “Những bài học về cuộc sống”, NXB Thanh Niên, 2005)
a. Chỉ ra 2 biện pháp tu từ trong văn bản trên?
b. Anh/chị hiểu thế nào về lời thầm thì của ngọn nến thứ nhất: Tôi là hiện thân của
hòa bình. Cuộc đời sẽ như thế nào nếu không có tôi ? Tôi thực sự quan trọng cho mọi
người?
c. Anh chị hiểu như thế nào về lời thì thầm của ngọn nến thứ hai: Còn tôi là hiện
thân của lòng trung thành. Hơn tất cả, mọi người...