BÀI TẬP VĂN
BIỆN PHÁP TU TỪ
Câu 1(0,5 đ ): Em hãy cho biết tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong câu thơ
sau:

“Công cha như núi Thái Sơn

Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra”

Câu 2(1,5 đ ): Đọc đoạn thơ sau và trả lời câu hỏi:

Hôm nay trời nắng chang chang

Mèo con đi học chẳng mang thứ gì

Chỉ mang một chiếc bút chì

Và mang một mẩu bánh mì con con

(Mèo con đi học – Phạn Thị Vàng Anh)

a. Bài thơ trên đã nhân hóa con vật nào?

b. Con vật đó đã được nhân hóa bằng cách nào?

c. Việc sử dụng biện pháp nhân hóa như vậy có tác dụng gì?

Câu 3(1,5 đ ): Ẩn dụ trong các câu sau đây thuộc kiểu ẩn dụ nào? Sử dụng ẩn dụ
như vậy có tác dụng gì?

a.“Mà bên nước tôi thì đang hửng lên cái nắng bốn giờ chiều, cái nắng đậm đà của
mùa thu biên giới”

(Nguyễn Tuân)

b. “Về thăm quê Bác làng Sen

Có hàng râm bụt thắp lên lửa hồng”

(Về thăm nhà Bác – Tôn Thị Trí)

c. “Người cha mái tóc bạc

      Đốt lửa cho anh nằm”

(Đêm nay Bác không ngủ – Minh Huệ)

Câu 4(1,0 đ ): Tìm và phân tích biện pháp tu từ hoán dụ trong đọan thơ sau:

“Áo nâu cùng với áo xanh

Nông thôn cùng với thị thành đứng lên”

Câu 5(3đ ): Chỉ rõ từng điệp ngữ trong đoạn thơ, đoạn văn dưới đây và cho biết tác
dụng của nó.

a.

Mồ hôi mà đổ xuống đồng,

Lúa mọc trùng trùng sáng cả đồi nương.

Mồ hôi mà đổ xuống vườn,
Dâu xanh lá tốt vấn vương tơ tằm.

Mồ hôi mà đổ xuống đầm,
Cá lội phía dưới, rau nằm phía trên.

(Thanh Tịnh)

b. Thoắt cái, lá vàng rơi trong khoảnh khắc mùa thu. Thoắt cái, trắng long lanh một
cơn mưa tuyết trên những cành đào, lê, mận. Thoắt cái, gió xuân hây hẩy nồng nàn
với những bông hoa lay ơn màu đen nhung hiếm quý.

(Nguyễn Phan Hách)

c. Ở mảnh đất ấy, tháng giêng, tôi đi đốt bãi, đào ổ chuột; tháng tám nước lên, tôi
đánh giậm, úp cá, đơm tép; tháng chín, tháng mười, đi móc con da dưới vệ sông. Ở
mảnh đất ấy, những ngày chợ phiên, dì tôi lại mua cho vài cái bánh rợm; đêm nằm
với chú, chú gác chân lên tôi mà lẩy Kiều ngâm thơ; những tối liên hoan xã, nghe
cái Tị hát chèo và đôi lúc lại được ngồi nói chuyện với Cún Con, nhắc lại những kỉ
niệm đẹp đẽ thời thơ ấu.

(Theo Nguyễn Khải)
Câu 6(1,0 đ ) :
Xác định  biện  pháp  tu từ được  sử   dụng   trong   các câu thơ  . Nêu  tác dụng
của  phép tu  từ  đó .
Ngày ngày mặt trời đi  qua  trên  lăng 
Thấy   một  mặt   trời  trong  lăng  rất đỏ
Câu 7( 1,0 đ ) : Xác định biện pháp tu từ và tác dụng của biện pháp tu từ trong câu :
Bàn tay ta làm nên tất cả
Có sức người sỏi đá cũng thành cơm
NGƯỜI RA ĐỀ
NGUYỄN MINH HIỂN
HƯỚNG DẪN CHẤM :

Câu 1 :Tác dụng: giúp nhấn mạnh công lao sinh thành, nuôi dạy, giáo dục và chăm
lo của cha mẹ lớn lao như thế nào.(0.5đ )
Câu 2: a. Bài thơ đã nhân hóa chú mèo

b. Chú mèo được nhân hóa bằng cách gán cho chú những hoạt động của con người.
Chú ta cũng phải đi học và sửa soạn, mang theo bút chì, bánh mì giống như các
bạn nhỏ khác

c. Tác dụng: giúp hình ảnh chú mèo trở nên sinh động, đáng yêu hơn, giúp cho bài
thơ trở nên hấp dẫn và thú vị hơn
câu 3 : a.

- Ẩn dụ trong đoạn thuộc kiểu ẩn dụ chuyển đổi cảm giác

- Tác dụng: làm cho sự vật, sự việc mình nói tới thêm rõ, vì được tiếp nhận bằng cả
hai giác quan

b.

- Ẩn dụ trong đoạn thơ thuộc kiểu ẩn dụ hình thức

- Tác dụng: sử dụng hình ảnh ẩn dụ “lửa hồng” để nói về hoa râm bụt dựa trên sự
tương đồng về hình thức là màu đỏ của lửa và màu đỏ cảu hoa râm bụt

c.

- Ẩn dụ trong đoạn thơ thuộc kiểu ẩn dụ phẩm chất

- Tác dụng: giúp thể hiện hình ảnh Bác hiện lên rõ ràng, chân thực; hình ảnh Bác
chăm lo giấc ngủ cho các chiến sĩ giống như người cha ruột đang chăm sóc cho
những đứa con yêu của mình
Câu 4 : - Biện pháp hoán dụ: áo nâu (chỉ người nông dân), áo xanh (chỉ người công
nhân), nông thôn (chỉ những người ở nông thôn), thị thành (chỉ những người sống
ở thành thị)

=> Các từ trên được dùng để biểu thị những đối tượng có mối quan hệ gần gũi với
nó

- Tác dụng: Nêu được đặc điểm riêng phổ biến về trang phục của người nông dân,
công nhân nước ta. Thể hiện sự quan sát, miêu tả cụ thể, gần gũi ý nói: Các tầng
lớp, giai cấp đang cùng nhau đứng lên xây dựng đất nước
Câu 5 : Điệp ngữ trong đoạn thơ, đoạn văn và tác dụng của nó:

a) Mồ hôi mà đổ… (Nhấn mạnh giá trị to lớn của những giọt mồ hôi – sức lao
động của con người.)

b) Thoắt cái… (Gợi cảm xúc đột ngột, ngỡ ngàng; nhấn mạnh sự thay đổi rất
nhanh của thời gian.)

c) Ở mảnh đất ấy… (Nhấn mạnh vị trí – nơi diễn ra những kỉ niệm đẹp của thời thơ
ấu; gợi cảm xúc yêu thương, gắn bó.)

câu 6 :

Câu 7: Có 3 bptt: 1/ Hoán dụ: bàn tay: chỉ người lao động ( kiểu hoán dụ lấy 1 bộ
phận để chỉ toàn thể).2/ Ẩn dụ: cơm: chỉ thành quả của quá trình lao động; sỏi đá:
chỉ những cái không có giá trị. 3/ Nói quá: có sức người sỏi đá cũng thành cơm.
Tác dụng: Nhấn mạnh, thể hiện sâu sắc vai trò của sức lao động của con người.
Quá trình lao động sẽ tạo ra nhiều thành quả tốt đẹp, góp phần cải tạo cuộc sống
con người.
( Học sinh giải theo kiểu của mình đúng thì chấm đúng sai thì chấm sai ; Học sinh
chỉ cần nêu biện pháp tu từ giống với đáp án trên được nửa số điểm , tác dụng
không cần giống với bài nhưng phải đúng )
Chú ý : Đọc kĩ đề trước khi làm để tránh làm sai mất điểm
Câu 6 không cần nêu nhân hóa nếu học giỏi văn và tự tin thì nêu , tác dụng nêu tác
dụng của ẩn dụ thôi cũng được ; câu thơ trở nên sinh động , hấp dẫn ( bỏ cũng
không mất điểm )
NGƯỜI LÀM ĐỀ
NGUYỄN MINH HIỂN