Đặt vấn đề:
I- Cơ sở lý luận:
- Trong những năm qua sự phát triển trí tuệ của học sinh ngày càng mạnh mẽ, nhu cầu học tập các môn học ngày nhiều trong đó bộ môn sinh học trong nhà trường cũng không ngừng bổ sung, đi sâu và mở rộng.
- Do tính đặc thù của bộ môn là một môn khoa học thực nghiệm . Các kiến thức trong chương trình sinh học 6,7,8, chủ yếu được hình thành theo phương pháp quan sát và thí nghiệm nên từ các hình ảnh trực quan sinh động đó sẽ giúp học sinh khai thác và lĩnh hội kiến thức dễ dàng , khắc sâu được kiến thức hơn. Tuy nhiên , chương trình sinh học 9 kiến thức mang tính khái quát và trừu tượng khá cao , học sinh phải dựa vào các hoạt động tư duy trừu tượng , các thí nghiệm mô phỏng hoặc dựa vào sơ đồ khái quát để khai thác và lĩnh hội được kiến thức nên việc khai thác và lĩnh hội kiến thức của HS gặp nhiều khó khăn.
II- Cơ sở thực tiễn:
- Qua thực tiễn giảng dạy môn sinh học, tôi thấy học sinh có nhiều vướng mắc, lúng túng trong giải bài tập, bên cạnh đó thì yêu cầu vận dụng lí thuyết để giải bài tập trong đề thi học sinh giỏi các cấp lại rất cao. Ngược lại trong phân phối chương trình thời gian dành cho giải bài tập thì rất ít.
- Qua thu thập số liệu về đánh giá kết quả học tập của HS một vài năm lại nay tôi thấy :
+ HS chưa nắm vững kiến thức cơ bản nên kĩ năng vận dụng kiến thức của các em khi làm bài kiểm tra hoặc giải thích cơ sở khoa học của một số hiện tượng thực tiễn chưa cao.
+ Lượng kiến thức di truyền biến dị trong các đề kiểm tra đánh giá của Gv bộ môn hoặc đề khảo sát chất lượng của PGD chiếm tỉ lệ khá nhiều , khoảng 50 % số điểm . Trong 100 em học sinh chỉ có 5 em đạt điểm tối đa , khoảng 15 – 20 em chỉ đạt 60 % – 70 % số điểm , khoảng 30 em đạt điểm trung bình , số còn lại chỉ đạt từ 20 % – 30% số điểm của lượng kiến thức đó.
- Thực tế giảng dạy tôi thấy các bạn đồng nghiệp cũng đã vận dụng nhiều phương pháp dạy học khác nhau nhưng hiệu quả dạy học vẫn chưa cao, chưa củng cố và rèn luyện được kĩ năng vận dụng kiến thức của học sinh.
làm nào giúp học sinh các và đó ? Làm nào để rèn luyện kỹ năng giải bài tập, bổ sung hoàn chỉnh kiến thức khi làm bài kiểm tra, đi thi . Trong quá trình giảng dạy tôi đã tích luỹ được một số kinh nghiệm nhỏ khi phối hợp các phương pháp dạy học : trực quan - vấn đáp, phương pháp thí nghiệm , phương pháp thảo luận nhóm đặc biệt là “lồng ghép hình thành công thức tính khi dạy một số bài trong chương AND” giới hạn trong phạm vi chương trình sinh học lớp 9 .

B. Giải quyết vấn đề
I- Phương hướng giải quyết
- Trong quá trình giảng dạy tôi đã tiến hành lồng ghép giữa việc giúp học sinh khai thác kiến thức lý thuyết rút ra một số công thức tính để học sinh vận dụng khi giải bài tập.
- Cuối mỗi bài ra thêm bài tập vận dụng để học sinh về nhà tự giải.
- Chữa bài tập cho học sinh khi sinh hoạt 15 phút đầu giờ hoặc lên lớp kiểm tra bài cũ kết hợp chữa bài tập (nếu kiến thức có liên quan đến bài mới).
II- Một số ví dụ cụ thể:
Ví dụ 1: Khi dạy bài AND
1) Xác định tương quan giữa chiều dài, khối lượng, tổng số nucleotit, chu kỳ xoắn của ADN khi học phần cấu trúc không gian của phân tử AND :
- ADN có 2 mạch đơn, chiều dài của ADN (gen) là chiều dài của 1 mạch đơn.
- Mỗi chu kỳ xoắn có 10 cặp Nu cao 34 Ao.
- Như vậy mỗi Nu cao 3,4
- Mỗi Nu nặng 300 đv C.
Do đó nếu gọi
N là Tổng số nu của ADN (gen