Đọc thông tin phần mở đầu SGK – T41 và trả lời câu hỏi theo bảng thông tin:
Câu hỏi:
? Vì sao Rây-mân A-ron lại nhận định như vậy? Em hiểu như thế nào về nhận định đó?
Chiến tranh lạnh là gì? Hãy chia sẻ những hiểu biết của em về nguyên nhân, những biểu
hiện và hậu quả của Chiến tranh lạnh.

Bảng thông tin
 
 

Biết

 
 

Thắc mắc

 
 

Hiểu

LỊCH SỬ 9

CHƯƠNG III

THẾ GIỚI TỪ NĂM
1945 ĐẾN NĂM 1991

BÀI 9

CHIẾN TRANH LẠNH

NỘI DUNG
BÀI HỌC

1 Nguyên nhân dẫn đến Chiến tranh lạnh
2 Biểu hiện của Chiến tranh lạnh

3 Hậu quả của Chiến tranh lạnh

Bài 9 : CHIẾN TRANH LẠNH

1. Nguyên nhân xuất hiện Chiến tranh lạnh

1. Nguyên nhân xuất hiện Chiến tranh lạnh

Khai thác thông tin, tư liệu trong SGK – t 41, thảo
luận cặp đôi/ba (3 phút) và trả lời câu hỏi.
Câu hỏi:

?Hãy trình bày nguyên nhân dẫn đến Chiến tranh lạnh .

1. Nguyên nhân xuất hiện Chiến tranh lạnh
* Nguyên nhân khách quan:
- Sự đối lập về hệ tư tưởng giữa chủ nghĩa tư bản và chủ
nghĩa xã hội
* Nguyên nhân chủ quan:
- Liên Xô giúp đỡ các nước Đông Âu lật đổ sự chủ nghĩa
phát xít
- Tháng 3 – 1947, Tổng thống Mỹ Tơ-ru-man công khai
thực hiện Chiến lược toàn cầu, bắt đầu cuộc Chiến tranh
lạnh chống Liên Xô và các nước XHCN.

Bài 9 : CHIẾN TRANH LẠNH

1. Nguyên nhân xuất hiện Chiến tranh lạnh

2. Biểu hiện của Chiến tranh lạnh

2. Biểu hiện của Chiến tranh lạnh

Thảo luận nhóm (5 phút)
Nhóm 1: Quan sát bảng số liệu
trong sgk trang 42, em hãy rút ra
nhận xét gì về sự đối đầu giữa
Mĩ và Liên Xô
Nhóm 3: Đối sách của Liên
Xô và các nước xã hội chủ
nghĩa đối với Mĩ và các nước
tư bản chủ nghĩa

Nhóm 2: Để chống lại Liên Xô và
các nước xã hội chủ nghĩa Mĩ và
các nước tư bản đã có những
hành động gì?
Nhóm 4: Sự đối đầu giữa Liên
Xô và Mĩ đã tác động như thế
nào đến các khu vực trên thế
giới

2. Biểu hiện của Chiến tranh lạnh

Nhóm 1: Quan sát bảng số liệu trong sgk trang 42, em
hãy rút ra nhận xét gì về sự đối đầu giữa hai hệ thống
tư bản chủ nghĩa và xã hội chủ nghĩa?

=> Mĩ đứng đầu hệ thống tư bản chủ nghĩa và Liên Xô đứng đầu hệ
thống xã hội chủ nghĩa luôn trong tình trạng đối đầu căng thẳng
trên các lĩnh vực kinh tế , chính trị- quân sự. Tuy hai cường quốc Mĩ
và Liên xô không trực tiếp đánh nhau nhưng tất cả các điểm nóng
quân sự trên thế giới đều có mặt hai cường quốc này

2. Biểu hiện của Chiến tranh lạnh
Nhóm 2: Để chống lại Liên Xô và các nước XHCN, Mĩ và các nước TBCN đã
có những hành động gì?
Hành động của Mĩ
và các nước TBCN
Ngày 12-3-1947, Mĩ đưa ra Học thuyết
Truman  khởi đầu Chiến tranh lạnh

Thông điệp của tổng thống Mĩ Tơruman tại
Quốc Hội (12-3-1947)

2. Biểu hiện của Chiến tranh lạnh
Hành động của Mĩ
và các nước TBCN
Ngày 12-3-1947, Mĩ đưa ra Học thuyết
Truman  khởi đầu Chiến tranh lạnh.

?

- Tháng 6 -1947, Mĩ đưa ra kế hoạch
Macsan, viện trợ Tây Âu để khôi phục
kinh tế sau chiến tranh
 tập hợp Tây Âu vào liên minh chống
Liên Xô và Đông Âu.

Âm mưu
của Mĩ
trong kế
hoạch
Mác-san ?

Ngoại trưởng Mác-san

Ngoại trưởng G. Mácsan

Bản đồ các nước đã nhận viện trợ
theo Kế hoạch Marshall. 

2. Biểu hiện của Chiến tranh lạnh
Hành động của Mĩ
và các nước TBCN
- Ngày 12-3-1947, Mĩ đưa ra Học thuyết
Truman khởi đầu Chiến tranh lạnh.

Lá cờ NATO

- Tháng 6 -1947, Mĩ đưa ra kế hoạch
Macsan, viện trợ Tây Âu để khôi phục
kinh tế sau chiến tranh  tập hợp Tây
Âu vào liên minh chống LX và Đông Âu.
- Năm 1949, Mĩ thành lập khối quân sự
NATO  chống lại Liên Xô và các nước
XHCN

Trụ sở NATO tại Bruxells – Bỉ

2. Biểu hiện của Chiến tranh lạnh
Nhóm 3: Đối sách của Liên Xô
và các nước XHCN với Mĩ và
các nước TBCN?
? Khối hiệp ước Vac-sa-va ra đời
nhằm mục đích gì? Em đánh giá như
thế nào về vai trò của khối quân sự
này?

Đối sách của Liên Xô
và các nước XHCN
- Tháng 1- 1949, Liên Xô và các nước
XHCN thành lập Hội đồng tương trợ KT

 hợp tác, giúp đỡ giữa các nước
XHCN về KT, KHKT.
- Tháng 5 - 1955, Liên Xô và các nước
XHCN thành lập khối chính trị- quân sự
Vacsava

 Bảo vệ công cuộc xây dựng CNXH của Liên xô và các nước Đông Âu. Đây là
một liên mang tính chất phòng thủ tập thể , chống lại sự đe dọa của Mĩ và các
nước tư bản chủ nghĩa.

Một tem kỉ niệm của Liên Xô  20 năm thành lập Hiệp ước Warsaw vào năm 1975:
"Bảo vệ hòa bình và chủ nghĩa xã hội”

2. Biểu hiện của Chiến tranh lạnh
Hành động của Mĩ
và các nước TBCN

Đối sách của Liên Xô
và các nước XHCN

- Ngày 12-3-1947, Mĩ đưa ra Học thuyết
Truman  khởi đầu Chiến tranh lạnh.

- Tháng 1- 1949, LX và các nước XHCN
thành lập Hội đồng tương trợ KT (SEV)

- Tháng 6 -1947, Mĩ đưa ra kế hoạch
Macsan, viện trợ Tây Âu để khôi phục
kinh tế sau chiến tranh  tập hợp Tây
Âu vào liên minh chống LX và Đông Âu.

 hợp tác, giúp đỡ giữa các nước
XHCN về KT, KHKT.

- Năm 1949, Mĩ thành lập khối quân sự
NATO  chống lại Liên Xô và các nước
XHCN.

- Tháng 5 - 1955, Liên Xô và các nước
XHCN thành lập khối chính trị- quân sự
Vacsava
 tăng cường sự phòng thủ và chống lại
sự đe dọa của Mĩ và các nước TBCN

? Sự ra đời của NATO và VACSAVA đã đánh dấu điều gi?

2. Biểu hiện của Chiến tranh lạnh
Hành động của Mĩ
và các nước TBCN

Đối sách của Liên Xô
và các nước XHCN

 Sự ra đời của NATO và VACSAVA đã đánh dấu sự xác lập
trật tự 2 cực, 2 phe. Chiến tranh lạnh bao trùm toàn thế giới.

Khối quân sự NATO

Khối quân sự Vác-sa-va

Sự xác lập của trật tự 2 cực, 2 phe. Chiến tranh lạnh bao trùm toàn thế giới.

Sơ đồ hành động của Mĩ và Liên Xô
trong Chiến tranh lạnh

TƯ BẢN CHỦ NGHĨA
MĨ TÂY ÂU

XÃ HỘI CHỦ NGHĨA
LIÊN XÔ ĐÔNG ÂU

KẾ HOẠCH MÁC SAN 6/1947
Khống chế các nước nhận
viện trợ

TỔ CHỨC SEV
1/1949 – Tương trợ

TỔ CHỨC
QUÂN SỰ NATO
4/1949 – chống XHCN

TỔ CHỨC VACSAVA
5/1955
Phòng thủ

Theo
em Mĩ
Thành
lập 5
khối
quân sự
trên thế
giới
nhằm
mục
đích gì?

VAC-SA-VA
NATO

Khối phòng thủ chung Tây Bán Cầu

CENTO
SEATO
ANZUS

CÁC KHỐI LIÊN MINH QUÂN SỰ SAU CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ HAI

Quan sát Bảng lực lượng quân sự giữa hai khối NATO và VACSAVA (giữa
thập kỉ 70), Em rút ra nhận xét gì?
SỐ LƯỢNG
Quân số
Xe tăng
Máy bay chiến đấu
Tàu chiến các loại
Vũ khí hạt nhân chiến lược

Khối NATO

3.660 200

Khối VACSAVA

5.373 100

30 690

59 470

7.876

7 130

499

102

1018

1398

Tàu ngầm Liên Xô

Tàu ngầm Mĩ

CHẠY ĐUA VŨ TRANG

Tên lửa liên lục địa Mỹ Atlas-A

Pháo đài bay B-52 của Không lực Hoa Kỳ.

Quả bom được cho là mạnh nhất thế giới
khi nổ tạo ra một quầng lửa lớn.

Những quả bom hạt nhân đầu tiên, giống như
Fat Man, lớn hơn và phức tạp hơn bom hấp dẫn.

Chạy đua vũ trang, tăng cường ngân sách quân sự

Tàu sân bay – Mỹ

Máy bay F4–Mĩ

Tàu sân bay – Liên Xô

Máy bay MIC 21 – Liên Xô

Bài 9 : CHIẾN TRANH LẠNH

Nhóm 4: Sự đối đầu giữa Liên Xô và
Mĩ đã tác động như thế nào đến các
khu vực trên thế giới

2. Biểu hiện của Chiến tranh lạnh
-Nước Đức bị chia cắt. Tây Đức chịu ảnh hưởng của Mĩ . Đông Đức chịu ảnh
hưởng của Liên Xô

Bức tường Béc lin ngăn cách Đông Đức và Tây Đức- một biểu hiện của Chiến tranh Lạnh

2. Biểu hiện của Chiến tranh lạnh
- Bán đảo Triều Tiên bị chia cắt. Hàn quốc chịu ảnh hưởng của Mĩ. Triều tiên
chịu ảnh hưởng của Liên xô. Sự chia cắt kéo dài đến hiện nay

Khối vỏ đạn pháo và cối khổng lồ của lính Mỹ
và Hàn Quốc bắn về đối phương trong 4 ngày
được thu gom tại đồn Harry, ngày 18/6/1953.

Liên Xô và Mỹ đồng ý chia bán đảo Triều Tiên
thành hai phần, với đường phân cách là vĩ
tuyến 38.
 

2. Biểu hiện của Chiến tranh lạnh
Mĩ tiến hành phong toả hải quân đối với Cu-ba (10 – 1962). Liên Xô đã hỗ
trợ kinh tế cho Chính phủ Cu-ba, thậm chí đưa quân đội thường trực và
một số tên lửa hạt nhân vào Cu-ba (10 – 1962)

Cuộc khủng hoảng tên lửa Cuba kéo dài 13 ngày (từ ngày 14-10 đến 28-101962) suýt dẫn đến “Ngày tận thế hạt nhân”

2. Biểu hiện của Chiến tranh lạnh
Việt Nam bị Mĩ xâm lược. Liên Xô giúp Việt Nam chống Pháp và chống Mĩ

Vĩ tuyến 17 là ranh giới chia cắt hai miền Việt Nam. Cầu Hiền Lương và nỗi đau
chia cắt( một biểu hiện của Chiến tranh Lạnh)

CHIẾN TRANH KHU VỰC

Chiến tranh Triều Tiên vào thập niên 1950.

Tàu chiến Mỹ đổ bộ vào vùng Vịnh

Chiến tranh xâm lược Việt Nam của Mĩ
(1954 – 1975)

2. Biểu hiện của Chiến tranh lạnh
- Nước Đức bị chia cắt. Tây Đức chịu ảnh hưởng của Mĩ. Đông Đức chịu ảnh
hưởng của Liên Xô
- Bán đảo Triều Tiên bị chia cắt. Hàn quốc chịu ảnh hưởng của Mĩ. Triều tiên chịu
ảnh hưởng của Liên xô. Sự chia cắt kéo dài đến hiện nay
- Mĩ tiến hành phong toả hải quân đối với Cu-ba (10 – 1962). Liên Xô đã hỗ trợ kinh tế
cho Chính phủ Cu-ba, thậm chí đưa quân đội thường trực và một số tên lửa hạt nhân vào
Cu-ba (10 – 1962)

Ba nước Đông Dương bị Mĩ xâm lược. Liên Xô giúp Việt Nam chống Pháp và
chống mĩ

? Em hiểu Chiến
tranh lạnh là gì?

Là cuộc đối đầu căng thẳng giữa hai phe TBCN
-

CHIẾN
TRANH
LẠNH

do Mĩ đứng đầu và phe XHCN do Liên Xô làm
trụ cột.
Diễn ra trên hầu hết các lĩnh vực từ CT, QS đến

-

KT, văn hóa – tư tưởng. Ngoại trừ xung đột trực
tiếp bằng quân sự giữa hai siêu cường Xô - Mĩ.

-

Là “chiến tranh không nổ súng, không đổ máu”
nhưng thế giới “luôn ở trong tình trạng chiến
tranh”.

Bài 9 : CHIẾN TRANH LẠNH
1. Nguyên nhân xuất hiện Chiến tranh lạnh

2. Biểu hiện của Chiến tranh lạnh
3. Hậu quả của Chiến tranh lạnh

Bài 9: CHIẾN TRANH LẠNH( 1947-1989)
3

Hậu quả của Chiến tranh lạnh

Em cho biết Chiến tranh lạnh đã để lại hậu quả
như thế nào?

Chi phí chạy đua vũ trang
100 máy bay ném bom B1B + 7000 tên
lửa
10 chiếc tàu sân bay

2 tàu ngầm mang vũ khí hạt nhân

Chi phí đầu tư cho các
lĩnh vực đời sống xã hội
Đủ để giải quyết những vấn đề cấp bách,
cứu trợ y tế, giáo dục cho 500 triệu trẻ em
nghèo trên thế giới (Chương trình UNICEF,
năm 1982)
Đủ tiền phòng bệnh 14 năm, phòng bệnh
sốt rét cho 1 tỉ người và cứu 14 triệu trẻ
em châu Phi

Đủ tiền xóa nạn mù chữ cho toàn thế giới.

Trích “Đấu tranh cho một thế giới hoà bình” (Gacxia Macket)

3

Hậu quả của Chiến tranh lạnh

Tình hình ở nhiều quốc gia, khu vực và toàn thế giới luôn ở trong tình
trạng đối đầu, căng thẳng. xuất hiện xung đột, chiến tranh cục bộ, như
chiến tranh Triều Tiên, chiến tranh ở Việt Nam,... thậm chí dẫn đến
nguy cơ một cuộc chiến tranh thế giới
Chiến tranh lạnh cũng đưa đến sự chia cắt lãnh thổ, chia rẽ dân tộc,
xung đột tôn giáo,... ở nhiều quốc gia, khu vực với hệ luỵ sâu sắc và lâu
dài, như nước Đức (1949 – 1989), bán đảo Triều Tiên (1948 đến nay).
Các cường quốc chi rất nhiều tiền của sức người cho chạy đua vũ trang,
sản xuất ra những loại vũ khí hủy diệt. Con người nhiều nơi phải chịu
nghèo đói dịch bệnh, ô nhiễm môi trường, phải thiệt mạng do các cuộc
chiến tranh cục bộ

Trong 10 năm, từ 1961 đến 1971, quân đội Mỹ
Một em bé ở Việt Nam đang phải chống chọi đã rải hơn 18,2 triệu gallon chất độc da cam với
thành phần chứa dioxin xuống hơn 10% diện
từng ngày với những di chứng mà chất độc
tích đất ở miền Nam Việt Nam.
dioxin gây ra.

Bush, Gorbachov tại Hội nghị Malta,1989

Bài 9: CHIẾN TRANH LẠNH( 1947-1989)
3

Hậu quả của Chiến tranh lạnh
Tháng 12/1989, trong cuộc
gặp không chính thức tại
đảo Manta (Địa Trung
Hải), Tổng Bí thư Đảng
Công
sản
LiênXô
Goocbachop
và
Tổng
thống Mĩ Bush (cha) cùng
tuyên bố chấm dứt “Chiến
tranh lạnh”.

Bức tường Beclin sụp đổ, ngày 3/10/1990
Đức tái thống nhất

? Tại sao Liên Xô và Mĩ phải tuyên bố chấm dứt chiến tranh lạnh?
Nguyên nhân
Cuộc chạy đua vũ trang làm cho hai siêu cường quá tốn
kém và suy giảm thế mạnh
Nhiều khó khăn và thách thức đặt ra cho hai nước do sự
vươn lên mạnh mẽ của Nhật Bản, Tây Âu…
Tác động của CM KHKT và tính 2 mặt của xu thế toàn
cầu hóa  các cường quốc có nhiều vấn đề cần chung
tay giải quyết
Liên kết khu vực, hòa hoãn trở thành xu thế chung.

CÂU HỎI LUYỆN TẬP
Câu 1
Mĩ phát động cuộc Chiến tranh lạnh chống Liên Xô và các nước
XHCN vào thời gian nào ?
A.
B.
C.
D.

Tháng 2/1945.
Tháng 3/1947
Tháng 7/1947.
Tháng 4/1949.

CÂU HỎI LUYỆN TẬP
Câu 2
Nhân tố chủ yếu chi phối quan hệ quốc tế trong phần lớn nửa
sau thế kỉ XX là gì?
A. Sự hình thành các liên minh kinh tế.
B. Sự ra đời của các khối quân sự đối lập.
C. Cục diện “Chiến tranh lạnh”.
D. Xu thế toàn cầu hóa.

CÂU HỎI LUYỆN TẬP
Câu 3
Nguyên nhân chủ yếu buộc Mĩ và Liên Xô chấm dứt Chiến
tranh lạnh là do
A. sự phát triển của khoa học kĩ thuật và xu thế toàn cầu hóa.
B. sự phát triển mạnh mẽ của phong trào giải phóng dân tộc.
C. cuộc chạy đua vũ trang kéo dài làm 2 nước tốn kém, suy giảm
thế mạnh .
D. Tây Âu và Nhật Bản vươn lên mạnh mẽ trở thành đối thủ cạnh
tranh của Mĩ.

CÂU HỎI LUYỆN TẬP
Câu 4
Cuộc Chiến tranh lạnh đã kết thúc từ tháng 12/1989 nhưng hậu
quả của nó vẫn còn để lại đến ngày nay đó là
A. sự tranh chấp chủ quyền trên biển Hoa Đông.
B. NATO mở rộng phạm vi ảnh hưởng về phía đông.
C. sự khác biệt về chính trị giữa Đông Âu và Tây Âu.
D. tình trạng chia cắt trên bán đảo Triều Tiên.

CÂU HỎI VẬN DỤNG
1. Chiến tranh lạnh chấm dứt đã mang lại thời cơ và thách
thức gì cho các dân tộc, trong đó có Việt Nam? Trước tình
hình đó Đảng ta đã có những chủ trương gì ?

2. Sau Chiến tranh lạnh, tuy hoà bình thế giới được củng cố,
nhưng vẫn còn chất chứa nhiều nguy cơ. Theo em, đó là
những nguy cơ nào ?

CÂU HỎI VẬN DỤNG

1. Chiến tranh lạnh chấm dứt đã mang lại thời cơ và thách
thức gì cho các dân tộc, trong đó có Việt Nam? Trước tình
hình đó Đảng ta đã có những chủ trương gì ?